Chịu trách nhiệm xuất bản:
Q. GIÁM ĐỐC - TỔNG BIÊN TẬP
PHẠM CHÍ THÀNH
Chịu trách nhiệm nội dung:
ỦY VIÊN HỘI ĐỒNG BIÊN TẬP – XUẤT BẢN
TS. VÕ VĂN BÉ

Biên tập nội dung:

VĂN THỊ THANH HƯƠNG
NGUYỄN THỊ HẢI BÌNH
NGUYỄN THỊ THẢO
BÙI BỘI THU

Trình bày bìa:
Chế bản vi tính:
Đọc sách mẫu:

PHẠM DUY THÁI
NGUYỄN THU THẢO
NGUYỄN THỊ THẢO
VIỆT HÀ

Số đăng ký kế hoạch xuất bản: 892-2020/CXBIPH/21-295/CTQG.
Số quyết định xuất bản: 4886-QĐ/NXBCTQG, ngày 16/04/2020.
Nộp lưu chiểu: tháng 5 năm 2020.
Mã ISBN: 978-604-57-5563-1.

Biªn môc trªn xuÊt b¶n phÈm
cña Th− viÖn Quèc gia ViÖt Nam
ViÖt Nam (CHXHCN). LuËt lÖ vμ s¾c lÖnh
HiÕn ph¸p n−íc Céng hßa x· héi chñ nghÜa
ViÖt Nam. - T¸i b¶n. - H. : ChÝnh trÞ Quèc gia, 2019.
- 92tr. ; 18cm
1. Ph¸p luËt 2. HiÕn ph¸p 3. V¨n b¶n ph¸p
luËt 4. ViÖt Nam
342.597023 - dc23
CTK0189p-CIP

chñ tÞch n−íc

céng hßa x· héi chñ nghÜa ViÖt Nam
§éc lËp - Tù do - H¹nh phóc

Sè: 18/2013/L-CTN
Hμ Néi, ngμy 08 th¸ng 12 n¨m 2013

lÖnh
VÒ viÖc c«ng bè HiÕn ph¸p
chñ tÞch
n−íc céng hßa x· héi chñ nghÜa
ViÖt Nam
C¨n cø §iÒu 103 vμ §iÒu 106 cña HiÕn
ph¸p n−íc Céng hßa x· héi chñ nghÜa ViÖt
Nam n¨m 1992 ®· ®−îc söa ®æi, bæ sung
theo NghÞ quyÕt sè 51/2001/QH10 ngμy 25
th¸ng 12 n¨m 2001 cña Quèc héi khãa X,
kú häp thø 10;
nay c«ng bè
HiÕn ph¸p n−íc Céng hßa x· héi
chñ nghÜa ViÖt Nam
§· ®−îc Quèc héi n−íc Céng hßa x· héi
5

chñ nghÜa ViÖt Nam khãa XIII, kú häp thø
6 th«ng qua ngμy 28 th¸ng 11 n¨m 2013.
chñ tÞch
n−íc céng hßa x· héi chñ nghÜa
ViÖt Nam
tr−¬ng tÊn sang

6

Quèc héi

Céng hoμ x· héi chñ nghÜa ViÖt Nam
§éc lËp - Tù do - H¹nh phóc

HIÕN PH¸P
N¦íC CéNG HßA
X· HéI CHñ NGHÜA
VIÖT NAM
LêI NãI §ÇU
Tr¶i qua mÊy ngh×n n¨m lÞch sö, Nh©n
d©n ViÖt Nam lao ®éng cÇn cï, s¸ng t¹o,
®Êu tranh anh dòng ®Ó dùng n−íc vμ gi÷
n−íc, ®· hun ®óc nªn truyÒn thèng yªu
n−íc, ®oμn kÕt, nh©n nghÜa, kiªn c−êng,
bÊt khuÊt vμ x©y dùng nªn nÒn v¨n hiÕn
ViÖt Nam.
Tõ n¨m 1930, d−íi sù l·nh ®¹o cña
§¶ng Céng s¶n ViÖt Nam do Chñ tÞch Hå
ChÝ Minh s¸ng lËp vμ rÌn luyÖn, Nh©n d©n
ta tiÕn hμnh cuéc ®Êu tranh l©u dμi, ®Çy
gian khæ, hy sinh v× ®éc lËp, tù do cña d©n
téc, v× h¹nh phóc cña Nh©n d©n. C¸ch m¹ng
th¸ng T¸m thμnh c«ng, ngμy 2 th¸ng 9
7

n¨m 1945, Chñ tÞch Hå ChÝ Minh ®äc
Tuyªn ng«n ®éc lËp, khai sinh ra n−íc ViÖt
Nam d©n chñ céng hßa, nay lμ Céng hßa x·
héi chñ nghÜa ViÖt Nam. B»ng ý chÝ vμ søc
m¹nh cña toμn d©n téc, ®−îc sù gióp ®ì
cña b¹n bÌ trªn thÕ giíi, Nh©n d©n ta ®·
giμnh chiÕn th¾ng vÜ ®¹i trong c¸c cuéc ®Êu
tranh gi¶i phãng d©n téc, thèng nhÊt ®Êt
n−íc, b¶o vÖ Tæ quèc vμ lμm nghÜa vô quèc
tÕ, ®¹t ®−îc nh÷ng thμnh tùu to lín, cã ý
nghÜa lÞch sö trong c«ng cuéc ®æi míi, ®−a
®Êt n−íc ®i lªn chñ nghÜa x· héi.
ThÓ chÕ hãa C−¬ng lÜnh x©y dùng ®Êt
n−íc trong thêi kú qu¸ ®é lªn chñ nghÜa
x· héi, kÕ thõa HiÕn ph¸p n¨m 1946,
HiÕn ph¸p n¨m 1959, HiÕn ph¸p n¨m
1980 vμ HiÕn ph¸p n¨m 1992, Nh©n d©n
ViÖt Nam x©y dùng, thi hμnh vμ b¶o vÖ
HiÕn ph¸p nμy v× môc tiªu d©n giμu, n−íc
m¹nh, d©n chñ, c«ng b»ng, v¨n minh.
CH¦¥NG I

CHÕ §é CHÝNH TRÞ
§iÒu 1
N−íc Céng hßa x· héi chñ nghÜa ViÖt Nam
8

lμ mét n−íc ®éc lËp, cã chñ quyÒn, thèng
nhÊt vμ toμn vÑn l·nh thæ, bao gåm ®Êt
liÒn, h¶i ®¶o, vïng biÓn vμ vïng trêi.
§iÒu 2
1. Nhμ n−íc Céng hßa x· héi chñ
nghÜa ViÖt Nam lμ nhμ n−íc ph¸p quyÒn
x· héi chñ nghÜa cña Nh©n d©n, do Nh©n
d©n, v× Nh©n d©n.
2. N−íc Céng hßa x· héi chñ nghÜa ViÖt
Nam do Nh©n d©n lμm chñ; tÊt c¶ quyÒn
lùc nhμ n−íc thuéc vÒ Nh©n d©n mμ nÒn
t¶ng lμ liªn minh gi÷a giai cÊp c«ng nh©n
víi giai cÊp n«ng d©n vμ ®éi ngò trÝ thøc.
3. QuyÒn lùc nhμ n−íc lμ thèng nhÊt,
cã sù ph©n c«ng, phèi hîp, kiÓm so¸t gi÷a
c¸c c¬ quan nhμ n−íc trong viÖc thùc hiÖn
c¸c quyÒn lËp ph¸p, hμnh ph¸p, t− ph¸p.
§iÒu 3
Nhμ n−íc b¶o ®¶m vμ ph¸t huy quyÒn
lμm chñ cña Nh©n d©n; c«ng nhËn, t«n
träng, b¶o vÖ vμ b¶o ®¶m quyÒn con
ng−êi, quyÒn c«ng d©n; thùc hiÖn môc
tiªu d©n giμu, n−íc m¹nh, d©n chñ, c«ng
b»ng, v¨n minh, mäi ng−êi cã cuéc sèng
9

Êm no, tù do, h¹nh phóc, cã ®iÒu kiÖn
ph¸t triÓn toμn diÖn.
§iÒu 4
1. §¶ng Céng s¶n ViÖt Nam - §éi tiªn
phong cña giai cÊp c«ng nh©n, ®ång thêi
lμ ®éi tiªn phong cña nh©n d©n lao ®éng
vμ cña d©n téc ViÖt Nam, ®¹i biÓu trung
thμnh lîi Ých cña giai cÊp c«ng nh©n,
nh©n d©n lao ®éng vμ cña c¶ d©n téc, lÊy
chñ nghÜa M¸c - Lªnin vμ t− t−ëng Hå
ChÝ Minh lμm nÒn t¶ng t− t−ëng, lμ lùc
l−îng l·nh ®¹o Nhμ n−íc vμ x· héi.
2. §¶ng Céng s¶n ViÖt Nam g¾n bã
mËt thiÕt víi Nh©n d©n, phôc vô Nh©n
d©n, chÞu sù gi¸m s¸t cña Nh©n d©n, chÞu
tr¸ch nhiÖm tr−íc Nh©n d©n vÒ nh÷ng
quyÕt ®Þnh cña m×nh.
3. C¸c tæ chøc cña §¶ng vμ ®¶ng viªn
§¶ng Céng s¶n ViÖt Nam ho¹t ®éng
trong khu«n khæ HiÕn ph¸p vμ ph¸p luËt.
§iÒu 5
1. N−íc Céng hßa x· héi chñ nghÜa ViÖt
Nam lμ quèc gia thèng nhÊt cña c¸c d©n téc
cïng sinh sèng trªn ®Êt n−íc ViÖt Nam.
10

2. C¸c d©n téc b×nh ®¼ng, ®oμn kÕt, t«n
träng vμ gióp nhau cïng ph¸t triÓn; nghiªm
cÊm mäi hμnh vi kú thÞ, chia rÏ d©n téc.
3. Ng«n ng÷ quèc gia lμ tiÕng ViÖt.
C¸c d©n téc cã quyÒn dïng tiÕng nãi, ch÷
viÕt, gi÷ g×n b¶n s¾c d©n téc, ph¸t huy
phong tôc, tËp qu¸n, truyÒn thèng vμ v¨n
hãa tèt ®Ñp cña m×nh.
4. Nhμ n−íc thùc hiÖn chÝnh s¸ch ph¸t
triÓn toμn diÖn vμ t¹o ®iÒu kiÖn ®Ó c¸c
d©n téc thiÓu sè ph¸t huy néi lùc, cïng
ph¸t triÓn víi ®Êt n−íc.
§iÒu 6
Nh©n d©n thùc hiÖn quyÒn lùc nhμ
n−íc b»ng d©n chñ trùc tiÕp, b»ng d©n
chñ ®¹i diÖn th«ng qua Quèc héi, Héi
®ång nh©n d©n vμ th«ng qua c¸c c¬ quan
kh¸c cña Nhμ n−íc.
§iÒu 7
1. ViÖc bÇu cö ®¹i biÓu Quèc héi vμ ®¹i
biÓu Héi ®ång nh©n d©n ®−îc tiÕn hμnh
theo nguyªn t¾c phæ th«ng, b×nh ®¼ng,
trùc tiÕp vμ bá phiÕu kÝn.
2. §¹i biÓu Quèc héi, ®¹i biÓu Héi ®ång
11

nh©n d©n bÞ cö tri hoÆc Quèc héi, Héi ®ång
nh©n d©n b·i nhiÖm khi kh«ng cßn xøng
®¸ng víi sù tÝn nhiÖm cña Nh©n d©n.
§iÒu 8
1. Nhμ n−íc ®−îc tæ chøc vμ ho¹t ®éng
theo HiÕn ph¸p vμ ph¸p luËt, qu¶n lý x·
héi b»ng HiÕn ph¸p vμ ph¸p luËt, thùc
hiÖn nguyªn t¾c tËp trung d©n chñ.
2. C¸c c¬ quan nhμ n−íc, c¸n bé, c«ng
chøc, viªn chøc ph¶i t«n träng Nh©n d©n,
tËn tôy phôc vô Nh©n d©n, liªn hÖ chÆt chÏ
víi Nh©n d©n, l¾ng nghe ý kiÕn vμ chÞu sù
gi¸m s¸t cña Nh©n d©n; kiªn quyÕt ®Êu
tranh chèng tham nhòng, l·ng phÝ vμ mäi
biÓu hiÖn quan liªu, h¸ch dÞch, cöa quyÒn.
§iÒu 9
1. MÆt trËn Tæ quèc ViÖt Nam lμ tæ
chøc liªn minh chÝnh trÞ, liªn hiÖp tù
nguyÖn cña tæ chøc chÝnh trÞ, c¸c tæ chøc
chÝnh trÞ - x· héi, tæ chøc x· héi vμ c¸c c¸
nh©n tiªu biÓu trong c¸c giai cÊp, tÇng
líp x· héi, d©n téc, t«n gi¸o, ng−êi ViÖt
Nam ®Þnh c− ë n−íc ngoμi.
12

MÆt trËn Tæ quèc ViÖt Nam lμ c¬ së
chÝnh trÞ cña chÝnh quyÒn nh©n d©n; ®¹i
diÖn, b¶o vÖ quyÒn vμ lîi Ých hîp ph¸p,
chÝnh ®¸ng cña Nh©n d©n; tËp hîp, ph¸t
huy søc m¹nh ®¹i ®oμn kÕt toμn d©n téc,
thùc hiÖn d©n chñ, t¨ng c−êng ®ång
thuËn x· héi; gi¸m s¸t, ph¶n biÖn x· héi;
tham gia x©y dùng §¶ng, Nhμ n−íc, ho¹t
®éng ®èi ngo¹i nh©n d©n gãp phÇn x©y
dùng vμ b¶o vÖ Tæ quèc.
2. C«ng ®oμn ViÖt Nam, Héi n«ng d©n
ViÖt Nam, §oμn thanh niªn céng s¶n Hå
ChÝ Minh, Héi liªn hiÖp phô n÷ ViÖt
Nam, Héi cùu chiÕn binh ViÖt Nam lμ c¸c
tæ chøc chÝnh trÞ - x· héi ®−îc thμnh lËp
trªn c¬ së tù nguyÖn, ®¹i diÖn vμ b¶o vÖ
quyÒn, lîi Ých hîp ph¸p, chÝnh ®¸ng cña
thμnh viªn, héi viªn tæ chøc m×nh; cïng
c¸c tæ chøc thμnh viªn kh¸c cña MÆt trËn
phèi hîp vμ thèng nhÊt hμnh ®éng trong
MÆt trËn Tæ quèc ViÖt Nam.
3. MÆt trËn Tæ quèc ViÖt Nam, c¸c tæ
chøc thμnh viªn cña MÆt trËn vμ c¸c tæ
chøc x· héi kh¸c ho¹t ®éng trong khu«n
khæ HiÕn ph¸p vμ ph¸p luËt. Nhμ n−íc t¹o
®iÒu kiÖn ®Ó MÆt trËn Tæ quèc ViÖt Nam,
13

c¸c tæ chøc thμnh viªn cña MÆt trËn vμ
c¸c tæ chøc x· héi kh¸c ho¹t ®éng.
§iÒu 10
C«ng ®oμn ViÖt Nam lμ tæ chøc chÝnh
trÞ - x· héi cña giai cÊp c«ng nh©n vμ
cña ng−êi lao ®éng ®−îc thμnh lËp trªn
c¬ së tù nguyÖn, ®¹i diÖn cho ng−êi lao
®éng, ch¨m lo vμ b¶o vÖ quyÒn, lîi Ých
hîp ph¸p, chÝnh ®¸ng cña ng−êi lao
®éng; tham gia qu¶n lý nhμ n−íc, qu¶n
lý kinh tÕ - x· héi; tham gia kiÓm tra,
thanh tra, gi¸m s¸t ho¹t ®éng cña c¬
quan nhμ n−íc, tæ chøc, ®¬n vÞ, doanh
nghiÖp vÒ nh÷ng vÊn ®Ò liªn quan ®Õn
quyÒn, nghÜa vô cña ng−êi lao ®éng;
tuyªn truyÒn, vËn ®éng ng−êi lao ®éng
häc tËp, n©ng cao tr×nh ®é, kü n¨ng
nghÒ nghiÖp, chÊp hμnh ph¸p luËt, x©y
dùng vμ b¶o vÖ Tæ quèc.
§iÒu 11
1. Tæ quèc ViÖt Nam lμ thiªng liªng, bÊt
kh¶ x©m ph¹m.
2. Mäi hμnh vi chèng l¹i ®éc lËp, chñ
quyÒn, thèng nhÊt vμ toμn vÑn l·nh thæ,
14

chèng l¹i sù nghiÖp x©y dùng vμ b¶o vÖ
Tæ quèc ®Òu bÞ nghiªm trÞ.
§iÒu 12
N−íc Céng hßa x· héi chñ nghÜa ViÖt
Nam thùc hiÖn nhÊt qu¸n ®−êng lèi ®èi
ngo¹i ®éc lËp, tù chñ, hßa b×nh, h÷u nghÞ,
hîp t¸c vμ ph¸t triÓn; ®a ph−¬ng hãa, ®a
d¹ng hãa quan hÖ, chñ ®éng vμ tÝch cùc héi
nhËp, hîp t¸c quèc tÕ trªn c¬ së t«n träng
®éc lËp, chñ quyÒn vμ toμn vÑn l·nh thæ,
kh«ng can thiÖp vμo c«ng viÖc néi bé cña
nhau, b×nh ®¼ng, cïng cã lîi; tu©n thñ
HiÕn ch−¬ng Liªn hîp quèc vμ ®iÒu −íc
quèc tÕ mμ Céng hßa x· héi chñ nghÜa ViÖt
Nam lμ thμnh viªn; lμ b¹n, ®èi t¸c tin cËy
vμ thμnh viªn cã tr¸ch nhiÖm trong céng
®ång quèc tÕ v× lîi Ých quèc gia, d©n téc, gãp
phÇn vμo sù nghiÖp hßa b×nh, ®éc lËp d©n
téc, d©n chñ vμ tiÕn bé x· héi trªn thÕ giíi.
§iÒu 13
1. Quèc kú n−íc Céng hßa x· héi chñ
nghÜa ViÖt Nam h×nh ch÷ nhËt, chiÒu
réng b»ng hai phÇn ba chiÒu dμi, nÒn ®á,
ë gi÷a cã ng«i sao vμng n¨m c¸nh.
15

2. Quèc huy n−íc Céng hßa x· héi chñ
nghÜa ViÖt Nam h×nh trßn, nÒn ®á, ë gi÷a
cã ng«i sao vμng n¨m c¸nh, xung quanh
cã b«ng lóa, ë d−íi cã nöa b¸nh xe r¨ng
vμ dßng ch÷ Céng hßa x· héi chñ nghÜa
ViÖt Nam.
3. Quèc ca n−íc Céng hßa x· héi chñ
nghÜa ViÖt Nam lμ nh¹c vμ lêi cña bμi
TiÕn qu©n ca.
4. Quèc kh¸nh n−íc Céng hßa x· héi
chñ nghÜa ViÖt Nam lμ ngμy Tuyªn ng«n
®éc lËp 2 th¸ng 9 n¨m 1945.
5. Thñ ®« n−íc Céng hßa x· héi chñ
nghÜa ViÖt Nam lμ Hμ Néi.
CH¦¥NG II

QUYÒN CON NG¦êI,
QUYÒN Vμ NGHÜA Vô C¥ B¶N
CñA C¤NG D¢N
§iÒu 14
1. ë n−íc Céng hßa x· héi chñ nghÜa
ViÖt Nam, c¸c quyÒn con ng−êi, quyÒn
c«ng d©n vÒ chÝnh trÞ, d©n sù, kinh tÕ,
v¨n hãa, x· héi ®−îc c«ng nhËn, t«n
16

träng, b¶o vÖ, b¶o ®¶m theo HiÕn ph¸p vμ
ph¸p luËt.
2. QuyÒn con ng−êi, quyÒn c«ng d©n chØ
cã thÓ bÞ h¹n chÕ theo quy ®Þnh cña luËt
trong tr−êng hîp cÇn thiÕt v× lý do quèc
phßng, an ninh quèc gia, trËt tù, an toμn x·
héi, ®¹o ®øc x· héi, søc kháe cña céng ®ång.
§iÒu 15
1. QuyÒn c«ng d©n kh«ng t¸ch rêi
nghÜa vô c«ng d©n.
2. Mäi ng−êi cã nghÜa vô t«n träng
quyÒn cña ng−êi kh¸c.
3. C«ng d©n cã tr¸ch nhiÖm thùc hiÖn
nghÜa vô ®èi víi Nhμ n−íc vμ x· héi.
4. ViÖc thùc hiÖn quyÒn con ng−êi,
quyÒn c«ng d©n kh«ng ®−îc x©m ph¹m lîi
Ých quèc gia, d©n téc, quyÒn vμ lîi Ých hîp
ph¸p cña ng−êi kh¸c.
§iÒu 16
1. Mäi ng−êi ®Òu b×nh ®¼ng tr−íc
ph¸p luËt.
2. Kh«ng ai bÞ ph©n biÖt ®èi xö trong
®êi sèng chÝnh trÞ, d©n sù, kinh tÕ, v¨n
hãa, x· héi.
17

§iÒu 17
1. C«ng d©n n−íc Céng hßa x· héi chñ
nghÜa ViÖt Nam lμ ng−êi cã quèc tÞch
ViÖt Nam.
2. C«ng d©n ViÖt Nam kh«ng thÓ bÞ
trôc xuÊt, giao nép cho nhμ n−íc kh¸c.
3. C«ng d©n ViÖt Nam ë n−íc ngoμi
®−îc Nhμ n−íc Céng hßa x· héi chñ
nghÜa ViÖt Nam b¶o hé.
§iÒu 18
1. Ng−êi ViÖt Nam ®Þnh c− ë n−íc
ngoμi lμ bé phËn kh«ng t¸ch rêi cña céng
®ång d©n téc ViÖt Nam.
2. Nhμ n−íc Céng hßa x· héi chñ
nghÜa ViÖt Nam khuyÕn khÝch vμ t¹o
®iÒu kiÖn ®Ó ng−êi ViÖt Nam ®Þnh c− ë
n−íc ngoμi gi÷ g×n vμ ph¸t huy b¶n s¾c
v¨n hãa d©n téc ViÖt Nam, gi÷ quan hÖ
g¾n bã víi gia ®×nh vμ quª h−¬ng, gãp
phÇn x©y dùng quª h−¬ng, ®Êt n−íc.
§iÒu 19
Mäi ng−êi cã quyÒn sèng. TÝnh m¹ng
con ng−êi ®−îc ph¸p luËt b¶o hé. Kh«ng
ai bÞ t−íc ®o¹t tÝnh m¹ng tr¸i luËt.
18

§iÒu 20
1. Mäi ng−êi cã quyÒn bÊt kh¶ x©m
ph¹m vÒ th©n thÓ, ®−îc ph¸p luËt b¶o hé
vÒ søc khoÎ, danh dù vμ nh©n phÈm;
kh«ng bÞ tra tÊn, b¹o lùc, truy bøc, nhôc
h×nh hay bÊt kú h×nh thøc ®èi xö nμo
kh¸c x©m ph¹m th©n thÓ, søc kháe, xóc
ph¹m danh dù, nh©n phÈm.
2. Kh«ng ai bÞ b¾t nÕu kh«ng cã quyÕt
®Þnh cña Toμ ¸n nh©n d©n, quyÕt ®Þnh
hoÆc phª chuÈn cña ViÖn kiÓm s¸t nh©n
d©n, trõ tr−êng hîp ph¹m téi qu¶ tang.
ViÖc b¾t, giam, gi÷ ng−êi do luËt ®Þnh.
3. Mäi ng−êi cã quyÒn hiÕn m«, bé phËn
c¬ thÓ ng−êi vμ hiÕn x¸c theo quy ®Þnh cña
luËt. ViÖc thö nghiÖm y häc, d−îc häc,
khoa häc hay bÊt kú h×nh thøc thö nghiÖm
nμo kh¸c trªn c¬ thÓ ng−êi ph¶i cã sù ®ång
ý cña ng−êi ®−îc thö nghiÖm.
§iÒu 21
1. Mäi ng−êi cã quyÒn bÊt kh¶ x©m
ph¹m vÒ ®êi sèng riªng t−, bÝ mËt c¸
nh©n vμ bÝ mËt gia ®×nh; cã quyÒn b¶o vÖ
danh dù, uy tÝn cña m×nh.
19

Th«ng tin vÒ ®êi sèng riªng t−, bÝ mËt
c¸ nh©n, bÝ mËt gia ®×nh ®−îc ph¸p luËt
b¶o ®¶m an toμn.
2. Mäi ng−êi cã quyÒn bÝ mËt th− tÝn,
®iÖn tho¹i, ®iÖn tÝn vμ c¸c h×nh thøc trao
®æi th«ng tin riªng t− kh¸c.
Kh«ng ai ®−îc bãc më, kiÓm so¸t, thu
gi÷ tr¸i luËt th− tÝn, ®iÖn tho¹i, ®iÖn tÝn
vμ c¸c h×nh thøc trao ®æi th«ng tin riªng
t− cña ng−êi kh¸c.
§iÒu 22
1. C«ng d©n cã quyÒn cã n¬i ë hîp ph¸p.
2. Mäi ng−êi cã quyÒn bÊt kh¶ x©m
ph¹m vÒ chç ë. Kh«ng ai ®−îc tù ý vμo
chç ë cña ng−êi kh¸c nÕu kh«ng ®−îc
ng−êi ®ã ®ång ý.
3. ViÖc kh¸m xÐt chç ë do luËt ®Þnh.
§iÒu 23
C«ng d©n cã quyÒn tù do ®i l¹i vμ c−
tró ë trong n−íc, cã quyÒn ra n−íc ngoμi
vμ tõ n−íc ngoμi vÒ n−íc. ViÖc thùc hiÖn
c¸c quyÒn nμy do ph¸p luËt quy ®Þnh.
20

§iÒu 24
1. Mäi ng−êi cã quyÒn tù do tÝn
ng−ìng, t«n gi¸o, theo hoÆc kh«ng theo
mét t«n gi¸o nμo. C¸c t«n gi¸o b×nh ®¼ng
tr−íc ph¸p luËt.
2. Nhμ n−íc t«n träng vμ b¶o hé quyÒn
tù do tÝn ng−ìng, t«n gi¸o.
3. Kh«ng ai ®−îc x©m ph¹m tù do tÝn
ng−ìng, t«n gi¸o hoÆc lîi dông tÝn
ng−ìng, t«n gi¸o ®Ó vi ph¹m ph¸p luËt.
§iÒu 25
C«ng d©n cã quyÒn tù do ng«n luËn, tù
do b¸o chÝ, tiÕp cËn th«ng tin, héi häp, lËp
héi, biÓu t×nh. ViÖc thùc hiÖn c¸c quyÒn
nμy do ph¸p luËt quy ®Þnh.
§iÒu 26
1. C«ng d©n nam, n÷ b×nh ®¼ng vÒ
mäi mÆt. Nhμ n−íc cã chÝnh s¸ch b¶o
®¶m quyÒn vμ c¬ héi b×nh ®¼ng giíi.
2. Nhμ n−íc, x· héi vμ gia ®×nh t¹o
®iÒu kiÖn ®Ó phô n÷ ph¸t triÓn toμn diÖn,
ph¸t huy vai trß cña m×nh trong x· héi.
3. Nghiªm cÊm ph©n biÖt ®èi xö vÒ giíi.
21

§iÒu 27
C«ng d©n ®ñ m−êi t¸m tuæi trë lªn cã
quyÒn bÇu cö vμ ®ñ hai m−¬i mèt tuæi trë
lªn cã quyÒn øng cö vμo Quèc héi, Héi
®ång nh©n d©n. ViÖc thùc hiÖn c¸c quyÒn
nμy do luËt ®Þnh.
§iÒu 28
1. C«ng d©n cã quyÒn tham gia qu¶n lý
nhμ n−íc vμ x· héi, tham gia th¶o luËn
vμ kiÕn nghÞ víi c¬ quan nhμ n−íc vÒ c¸c
vÊn ®Ò cña c¬ së, ®Þa ph−¬ng vμ c¶ n−íc.
2. Nhμ n−íc t¹o ®iÒu kiÖn ®Ó c«ng
d©n tham gia qu¶n lý nhμ n−íc vμ x· héi;
c«ng khai, minh b¹ch trong viÖc tiÕp
nhËn, ph¶n håi ý kiÕn, kiÕn nghÞ cña
c«ng d©n.
§iÒu 29
C«ng d©n ®ñ m−êi t¸m tuæi trë lªn cã
quyÒn biÓu quyÕt khi Nhμ n−íc tæ chøc
tr−ng cÇu ý d©n.
§iÒu 30
1. Mäi ng−êi cã quyÒn khiÕu n¹i, tè c¸o
22

víi c¬ quan, tæ chøc, c¸ nh©n cã thÈm
quyÒn vÒ nh÷ng viÖc lμm tr¸i ph¸p luËt
cña c¬ quan, tæ chøc, c¸ nh©n.
2. C¬ quan, tæ chøc, c¸ nh©n cã thÈm
quyÒn ph¶i tiÕp nhËn, gi¶i quyÕt khiÕu
n¹i, tè c¸o. Ng−êi bÞ thiÖt h¹i cã quyÒn
®−îc båi th−êng vÒ vËt chÊt, tinh thÇn
vμ phôc håi danh dù theo quy ®Þnh cña
ph¸p luËt.
3. Nghiªm cÊm viÖc tr¶ thï ng−êi
khiÕu n¹i, tè c¸o hoÆc lîi dông quyÒn
khiÕu n¹i, tè c¸o ®Ó vu khèng, vu c¸o lμm
h¹i ng−êi kh¸c.
§iÒu 31
1. Ng−êi bÞ buéc téi ®−îc coi lμ kh«ng
cã téi cho ®Õn khi ®−îc chøng minh theo
tr×nh tù luËt ®Þnh vμ cã b¶n ¸n kÕt téi
cña Tßa ¸n ®· cã hiÖu lùc ph¸p luËt.
2. Ng−êi bÞ buéc téi ph¶i ®−îc Tßa ¸n
xÐt xö kÞp thêi trong thêi h¹n luËt ®Þnh,
c«ng b»ng, c«ng khai. Tr−êng hîp xÐt xö
kÝn theo quy ®Þnh cña luËt th× viÖc tuyªn
¸n ph¶i ®−îc c«ng khai.
3. Kh«ng ai bÞ kÕt ¸n hai lÇn v× mét
téi ph¹m.
23

4. Ng−êi bÞ b¾t, t¹m gi÷, t¹m giam,
khëi tè, ®iÒu tra, truy tè, xÐt xö cã quyÒn
tù bμo ch÷a, nhê luËt s− hoÆc ng−êi kh¸c
bμo ch÷a.
5. Ng−êi bÞ b¾t, t¹m gi÷, t¹m giam,
khëi tè, ®iÒu tra, truy tè, xÐt xö, thi
hμnh ¸n tr¸i ph¸p luËt cã quyÒn ®−îc båi
th−êng thiÖt h¹i vÒ vËt chÊt, tinh thÇn
vμ phôc håi danh dù. Ng−êi vi ph¹m
ph¸p luËt trong viÖc b¾t, giam, gi÷, khëi
tè, ®iÒu tra, truy tè, xÐt xö, thi hμnh ¸n
g©y thiÖt h¹i cho ng−êi kh¸c ph¶i bÞ xö
lý theo ph¸p luËt.
§iÒu 32
1. Mäi ng−êi cã quyÒn së h÷u vÒ thu
nhËp hîp ph¸p, cña c¶i ®Ó dμnh, nhμ ë, t−
liÖu sinh ho¹t, t− liÖu s¶n xuÊt, phÇn vèn
gãp trong doanh nghiÖp hoÆc trong c¸c tæ
chøc kinh tÕ kh¸c.
2. QuyÒn së h÷u t− nh©n vμ quyÒn
thõa kÕ ®−îc ph¸p luËt b¶o hé.
3. Tr−êng hîp thËt cÇn thiÕt v× lý do
quèc phßng, an ninh hoÆc v× lîi Ých quèc
gia, t×nh tr¹ng khÈn cÊp, phßng, chèng
thiªn tai, Nhμ n−íc tr−ng mua hoÆc
24

tr−ng dông cã båi th−êng tμi s¶n cña tæ
chøc, c¸ nh©n theo gi¸ thÞ tr−êng.
§iÒu 33
Mäi ng−êi cã quyÒn tù do kinh doanh
trong nh÷ng ngμnh nghÒ mμ ph¸p luËt
kh«ng cÊm.
§iÒu 34
C«ng d©n cã quyÒn ®−îc b¶o ®¶m an
sinh x· héi.
§iÒu 35
1. C«ng d©n cã quyÒn lμm viÖc, lùa chän
nghÒ nghiÖp, viÖc lμm vμ n¬i lμm viÖc.
2. Ng−êi lμm c«ng ¨n l−¬ng ®−îc b¶o
®¶m c¸c ®iÒu kiÖn lμm viÖc c«ng b»ng, an
toμn; ®−îc h−ëng l−¬ng, chÕ ®é nghØ ng¬i.
3. Nghiªm cÊm ph©n biÖt ®èi xö, c−ìng
bøc lao ®éng, sö dông nh©n c«ng d−íi ®é
tuæi lao ®éng tèi thiÓu.
§iÒu 36
1. Nam, n÷ cã quyÒn kÕt h«n, ly h«n.
H«n nh©n theo nguyªn t¾c tù nguyÖn,
25

tiÕn bé, mét vî mét chång, vî chång b×nh
®¼ng, t«n träng lÉn nhau.
2. Nhμ n−íc b¶o hé h«n nh©n vμ gia
®×nh, b¶o hé quyÒn lîi cña ng−êi mÑ vμ
trÎ em.
§iÒu 37
1. TrÎ em ®−îc Nhμ n−íc, gia ®×nh vμ x·
héi b¶o vÖ, ch¨m sãc vμ gi¸o dôc; ®−îc
tham gia vμo c¸c vÊn ®Ò vÒ trÎ em. Nghiªm
cÊm x©m h¹i, hμnh h¹, ng−îc ®·i, bá mÆc,
l¹m dông, bãc lét søc lao ®éng vμ nh÷ng
hμnh vi kh¸c vi ph¹m quyÒn trÎ em.
2. Thanh niªn ®−îc Nhμ n−íc, gia ®×nh
vμ x· héi t¹o ®iÒu kiÖn häc tËp, lao ®éng,
gi¶i trÝ, ph¸t triÓn thÓ lùc, trÝ tuÖ, båi
d−ìng ®¹o ®øc, truyÒn thèng d©n téc, ý
thøc c«ng d©n; ®i ®Çu trong c«ng cuéc lao
®éng s¸ng t¹o vμ b¶o vÖ Tæ quèc.
3. Ng−êi cao tuæi ®−îc Nhμ n−íc, gia
®×nh vμ x· héi t«n träng, ch¨m sãc vμ
ph¸t huy vai trß trong sù nghiÖp x©y
dùng vμ b¶o vÖ Tæ quèc.
§iÒu 38
1. Mäi ng−êi cã quyÒn ®−îc b¶o vÖ,
26

ch¨m sãc søc kháe, b×nh ®¼ng trong viÖc
sö dông c¸c dÞch vô y tÕ vμ cã nghÜa vô
thùc hiÖn c¸c quy ®Þnh vÒ phßng bÖnh,
kh¸m bÖnh, ch÷a bÖnh.
2. Nghiªm cÊm c¸c hμnh vi ®e däa
cuéc sèng, søc kháe cña ng−êi kh¸c vμ
céng ®ång.
§iÒu 39
C«ng d©n cã quyÒn vμ nghÜa vô häc tËp.
§iÒu 40
Mäi ng−êi cã quyÒn nghiªn cøu khoa
häc vμ c«ng nghÖ, s¸ng t¹o v¨n häc, nghÖ
thuËt vμ thô h−ëng lîi Ých tõ c¸c ho¹t
®éng ®ã.
§iÒu 41
Mäi ng−êi cã quyÒn h−ëng thô vμ tiÕp
cËn c¸c gi¸ trÞ v¨n ho¸, tham gia vμo ®êi
sèng v¨n hãa, sö dông c¸c c¬ së v¨n hãa.
§iÒu 42
C«ng d©n cã quyÒn x¸c ®Þnh d©n téc
cña m×nh, sö dông ng«n ng÷ mÑ ®Î, lùa
chän ng«n ng÷ giao tiÕp.
27

§iÒu 43
Mäi ng−êi cã quyÒn ®−îc sèng trong
m«i tr−êng trong lμnh vμ cã nghÜa vô b¶o
vÖ m«i tr−êng.
§iÒu 44
C«ng d©n cã nghÜa vô trung thμnh víi
Tæ quèc.
Ph¶n béi Tæ quèc lμ téi nÆng nhÊt.
§iÒu 45
1. B¶o vÖ Tæ quèc lμ nghÜa vô thiªng
liªng vμ quyÒn cao quý cña c«ng d©n.
2. C«ng d©n ph¶i thùc hiÖn nghÜa vô
qu©n sù vμ tham gia x©y dùng nÒn quèc
phßng toμn d©n.
§iÒu 46
C«ng d©n cã nghÜa vô tu©n theo HiÕn
ph¸p vμ ph¸p luËt; tham gia b¶o vÖ an ninh
quèc gia, trËt tù, an toμn x· héi vμ chÊp
hμnh nh÷ng quy t¾c sinh ho¹t c«ng céng.
§iÒu 47
Mäi ng−êi cã nghÜa vô nép thuÕ theo
luËt ®Þnh.
28

§iÒu 48
Ng−êi n−íc ngoμi c− tró ë ViÖt Nam
ph¶i tu©n theo HiÕn ph¸p vμ ph¸p luËt
ViÖt Nam; ®−îc b¶o hé tÝnh m¹ng, tμi s¶n
vμ c¸c quyÒn, lîi Ých chÝnh ®¸ng theo
ph¸p luËt ViÖt Nam.
§iÒu 49
Ng−êi n−íc ngoμi ®Êu tranh v× tù do
vμ ®éc lËp d©n téc, v× chñ nghÜa x· héi,
d©n chñ vμ hßa b×nh hoÆc v× sù nghiÖp
khoa häc mμ bÞ bøc h¹i th× ®−îc Nhμ n−íc
Céng hßa x· héi chñ nghÜa ViÖt Nam xem
xÐt cho c− tró.
CH¦¥NG III

KINH TÕ, X· HéI, V¡N HãA,
GI¸O DôC, KHOA HäC, C¤NG NGHÖ
Vμ M¤I TR¦êNG
§iÒu 50
N−íc Céng hßa x· héi chñ nghÜa ViÖt
Nam x©y dùng nÒn kinh tÕ ®éc lËp, tù chñ,
ph¸t huy néi lùc, héi nhËp, hîp t¸c quèc
tÕ, g¾n kÕt chÆt chÏ víi ph¸t triÓn v¨n
29

hãa, thùc hiÖn tiÕn bé vμ c«ng b»ng x· héi,
b¶o vÖ m«i tr−êng, thùc hiÖn c«ng nghiÖp
hãa, hiÖn ®¹i hãa ®Êt n−íc.
§iÒu 51
1. NÒn kinh tÕ ViÖt Nam lμ nÒn kinh
tÕ thÞ tr−êng ®Þnh h−íng x· héi chñ nghÜa
víi nhiÒu h×nh thøc së h÷u, nhiÒu thμnh
phÇn kinh tÕ; kinh tÕ nhμ n−íc gi÷ vai trß
chñ ®¹o.
2. C¸c thμnh phÇn kinh tÕ ®Òu lμ bé
phËn cÊu thμnh quan träng cña nÒn kinh
tÕ quèc d©n. C¸c chñ thÓ thuéc c¸c thμnh
phÇn kinh tÕ b×nh ®¼ng, hîp t¸c vμ c¹nh
tranh theo ph¸p luËt.
3. Nhμ n−íc khuyÕn khÝch, t¹o ®iÒu
kiÖn ®Ó doanh nh©n, doanh nghiÖp vμ c¸
nh©n, tæ chøc kh¸c ®Çu t−, s¶n xuÊt, kinh
doanh; ph¸t triÓn bÒn v÷ng c¸c ngμnh
kinh tÕ, gãp phÇn x©y dùng ®Êt n−íc. Tμi
s¶n hîp ph¸p cña c¸ nh©n, tæ chøc ®Çu
t−, s¶n xuÊt, kinh doanh ®−îc ph¸p luËt
b¶o hé vμ kh«ng bÞ quèc h÷u hãa.
§iÒu 52
Nhμ n−íc x©y dùng vμ hoμn thiÖn thÓ
30

chÕ kinh tÕ, ®iÒu tiÕt nÒn kinh tÕ trªn c¬
së t«n träng c¸c quy luËt thÞ tr−êng; thùc
hiÖn ph©n c«ng, ph©n cÊp, ph©n quyÒn
trong qu¶n lý nhμ n−íc; thóc ®Èy liªn kÕt
kinh tÕ vïng, b¶o ®¶m tÝnh thèng nhÊt
cña nÒn kinh tÕ quèc d©n.
§iÒu 53
§Êt ®ai, tμi nguyªn n−íc, tμi nguyªn
kho¸ng s¶n, nguån lîi ë vïng biÓn, vïng
trêi, tμi nguyªn thiªn nhiªn kh¸c vμ c¸c
tμi s¶n do Nhμ n−íc ®Çu t−, qu¶n lý lμ tμi
s¶n c«ng thuéc së h÷u toμn d©n do Nhμ
n−íc ®¹i diÖn chñ së h÷u vμ thèng nhÊt
qu¶n lý.
§iÒu 54
1. §Êt ®ai lμ tμi nguyªn ®Æc biÖt cña
quèc gia, nguån lùc quan träng ph¸t triÓn
®Êt n−íc, ®−îc qu¶n lý theo ph¸p luËt.
2. Tæ chøc, c¸ nh©n ®−îc Nhμ n−íc giao
®Êt, cho thuª ®Êt, c«ng nhËn quyÒn sö
dông ®Êt. Ng−êi sö dông ®Êt ®−îc chuyÓn
quyÒn sö dông ®Êt, thùc hiÖn c¸c quyÒn vμ
nghÜa vô theo quy ®Þnh cña luËt. QuyÒn sö
dông ®Êt ®−îc ph¸p luËt b¶o hé.
31

3. Nhμ n−íc thu håi ®Êt do tæ chøc, c¸
nh©n ®ang sö dông trong tr−êng hîp thËt
cÇn thiÕt do luËt ®Þnh v× môc ®Ých quèc
phßng, an ninh; ph¸t triÓn kinh tÕ - x· héi
v× lîi Ých quèc gia, c«ng céng. ViÖc thu håi
®Êt ph¶i c«ng khai, minh b¹ch vμ ®−îc båi
th−êng theo quy ®Þnh cña ph¸p luËt.
4. Nhμ n−íc tr−ng dông ®Êt trong
tr−êng hîp thËt cÇn thiÕt do luËt ®Þnh ®Ó
thùc hiÖn nhiÖm vô quèc phßng, an ninh
hoÆc trong t×nh tr¹ng chiÕn tranh, t×nh
tr¹ng khÈn cÊp, phßng, chèng thiªn tai.
§iÒu 55
1. Ng©n s¸ch nhμ n−íc, dù tr÷ quèc gia,
quü tμi chÝnh nhμ n−íc vμ c¸c nguån tμi
chÝnh c«ng kh¸c do Nhμ n−íc thèng nhÊt
qu¶n lý vμ ph¶i ®−îc sö dông hiÖu qu¶,
c«ng b»ng, c«ng khai, minh b¹ch, ®óng
ph¸p luËt.
2. Ng©n s¸ch nhμ n−íc gåm ng©n s¸ch
trung −¬ng vμ ng©n s¸ch ®Þa ph−¬ng,
trong ®ã ng©n s¸ch trung −¬ng gi÷ vai trß
chñ ®¹o, b¶o ®¶m nhiÖm vô chi cña quèc
gia. C¸c kho¶n thu, chi ng©n s¸ch nhμ
n−íc ph¶i ®−îc dù to¸n vμ do luËt ®Þnh.
32

3. §¬n vÞ tiÒn tÖ quèc gia lμ §ång ViÖt
Nam. Nhμ n−íc b¶o ®¶m æn ®Þnh gi¸ trÞ
®ång tiÒn quèc gia.
§iÒu 56
C¬ quan, tæ chøc, c¸ nh©n ph¶i thùc
hμnh tiÕt kiÖm, chèng l·ng phÝ, phßng,
chèng tham nhòng trong ho¹t ®éng kinh
tÕ - x· héi vμ qu¶n lý nhμ n−íc.
§iÒu 57
1. Nhμ n−íc khuyÕn khÝch, t¹o ®iÒu
kiÖn ®Ó tæ chøc, c¸ nh©n t¹o viÖc lμm cho
ng−êi lao ®éng.
2. Nhμ n−íc b¶o vÖ quyÒn, lîi Ých hîp
ph¸p cña ng−êi lao ®éng, ng−êi sö dông
lao ®éng vμ t¹o ®iÒu kiÖn x©y dùng quan
hÖ lao ®éng tiÕn bé, hμi hßa vμ æn ®Þnh.
§iÒu 58
1. Nhμ n−íc, x· héi ®Çu t− ph¸t triÓn
sù nghiÖp b¶o vÖ, ch¨m sãc søc kháe cña
Nh©n d©n, thùc hiÖn b¶o hiÓm y tÕ toμn
d©n, cã chÝnh s¸ch −u tiªn ch¨m sãc søc
khoÎ cho ®ång bμo d©n téc thiÓu sè,
®ång bμo ë miÒn nói, h¶i ®¶o vμ vïng
33

cã ®iÒu kiÖn kinh tÕ - x· héi ®Æc biÖt
khã kh¨n.
2. Nhμ n−íc, x· héi vμ gia ®×nh cã
tr¸ch nhiÖm b¶o vÖ, ch¨m sãc søc kháe
ng−êi mÑ, trÎ em, thùc hiÖn kÕ ho¹ch hãa
gia ®×nh.
§iÒu 59
1. Nhμ n−íc, x· héi t«n vinh, khen
th−ëng, thùc hiÖn chÝnh s¸ch −u ®·i ®èi
víi ng−êi cã c«ng víi n−íc.
2. Nhμ n−íc t¹o b×nh ®¼ng vÒ c¬ héi ®Ó
c«ng d©n thô h−ëng phóc lîi x· héi, ph¸t
triÓn hÖ thèng an sinh x· héi, cã chÝnh
s¸ch trî gióp ng−êi cao tuæi, ng−êi
khuyÕt tËt, ng−êi nghÌo vμ ng−êi cã hoμn
c¶nh khã kh¨n kh¸c.
3. Nhμ n−íc cã chÝnh s¸ch ph¸t triÓn
nhμ ë, t¹o ®iÒu kiÖn ®Ó mäi ng−êi cã
chç ë.
§iÒu 60
1. Nhμ n−íc, x· héi ch¨m lo x©y dùng
vμ ph¸t triÓn nÒn v¨n hãa ViÖt Nam tiªn
tiÕn, ®Ëm ®μ b¶n s¾c d©n téc, tiÕp thu
tinh hoa v¨n hãa nh©n lo¹i.
34

2. Nhμ n−íc, x· héi ph¸t triÓn v¨n häc,
nghÖ thuËt nh»m ®¸p øng nhu cÇu tinh
thÇn ®a d¹ng vμ lμnh m¹nh cña Nh©n
d©n; ph¸t triÓn c¸c ph−¬ng tiÖn th«ng tin
®¹i chóng nh»m ®¸p øng nhu cÇu th«ng
tin cña Nh©n d©n, phôc vô sù nghiÖp x©y
dùng vμ b¶o vÖ Tæ quèc.
3. Nhμ n−íc, x· héi t¹o m«i tr−êng x©y
dùng gia ®×nh ViÖt Nam Êm no, tiÕn bé,
h¹nh phóc; x©y dùng con ng−êi ViÖt Nam
cã søc kháe, v¨n hãa, giμu lßng yªu n−íc, cã
tinh thÇn ®oμn kÕt, ý thøc lμm chñ, tr¸ch
nhiÖm c«ng d©n.
§iÒu 61
1. Ph¸t triÓn gi¸o dôc lμ quèc s¸ch
hμng ®Çu nh»m n©ng cao d©n trÝ, ph¸t
triÓn nguån nh©n lùc, båi d−ìng nh©n tμi.
2. Nhμ n−íc −u tiªn ®Çu t− vμ thu hót
c¸c nguån ®Çu t− kh¸c cho gi¸o dôc;
ch¨m lo gi¸o dôc mÇm non; b¶o ®¶m gi¸o
dôc tiÓu häc lμ b¾t buéc, Nhμ n−íc kh«ng
thu häc phÝ; tõng b−íc phæ cËp gi¸o dôc
trung häc; ph¸t triÓn gi¸o dôc ®¹i häc,
gi¸o dôc nghÒ nghiÖp; thùc hiÖn chÝnh
s¸ch häc bæng, häc phÝ hîp lý.
35

3. Nhμ n−íc −u tiªn ph¸t triÓn gi¸o dôc
ë miÒn nói, h¶i ®¶o, vïng ®ång bμo d©n
téc thiÓu sè vμ vïng cã ®iÒu kiÖn